Đái tháo đường thai kỳ những điều mẹ cần biết (Phần 1)

Đái tháo đường thai kỳ (ĐTĐTK) đang ngày càng phổ biến hơn trên toàn thế giới. Theo thống kê từ Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) khoảng 9.2% số phụ nữ mang thai bị đái tháo đường (tiểu đường) trong thai kỳ.

1. Đái tháo đường thai kỳ là gì?

Đái tháo đường (ĐTĐ) thai kỳ là tình trạng rối loạn dung nạp đường (glucose) ở mọi mức độ, xuất hiện hoặc phát hiện lần đầu tiên ở phụ nữ trong khi có thai. Tình trạng rối loạn này có thể hồi phục hoàn toàn sau khi sinh.

Trong quá trình mang thai, các hocmon sản xuất từ nhau thai làm rối loạn chức năng insuline của tuyến tụy, kéo theo sự gia tăng nồng độ glucose máu, đặc biệt glucose máu sau khi ăn. Do đó, tuyến tụy phải sản xuất insuline nhiều hơn có khi gấp nhiều lần so với bình thường, dẫn đến hiện tượng đề kháng insulin.

Đái tháo đường thai kỳ thường xảy ra từ tuần 24 – 28 của thai kỳ.

2. Phân loại đái tháo đường thai kỳ và đái tháo đường thực sự?

Có hai dạng tăng đường máu hay gặp trong thời gian mang thai:

Một là: Người bệnh ĐTĐ từ trước bây giờ mang thai, gọi là ĐTĐ thật sự (ĐTĐ rõ hay ĐTĐ type 1 hoặc type 2), thai phụ có thể đang điều trị hoặc chưa phát hiện trước đó.

Hai là: Thai phụ hoàn toàn không có ĐTĐ từ trước, trong thời gian mang thai glucóe máu tăng lên, gọi là đái tháo đường thai kỳ. Các tiêu chuẩn xét nghiệm glucose máu sau đây để giúp phân biệt ĐTĐ thật sự hoặc ĐTĐ thai kỳ,  

Bảng 1. Tiêu chuẩn chẩn đoán ĐTĐ thật sự và ĐTĐ thai kỳ sử dụng nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống với 75g glucose sau 2 giờ ở tuần thai 24-28 (ADA 2020)

Như vậy, tăng glucose máu được phát hiện lần đầu tại bất kỳ thời điểm nào khi mang thai được phân thành ĐTĐ thai kỳ hoặc ĐTĐ mang thai.

ĐTĐ thật sự hoặc ĐTĐ mang thai có mức Glucose máu cao hơn ĐTĐTK cần được theo dõi, điều trị tích cực hơn trong khi mang thai và sau sinh.

3. Yếu tố nguy cơ của đái tháo đường thai kỳ ?

  • Mẹ bầu thừa cân béo phì BMI ≥ 25 kg/m2
  • Phụ nữ lớn tuổi khi mang thai từ 35 tuổi trở lên
  • Đã từng sinh con với cân nặng bất thường từ ≥ 4 kg
  • Gia đình có tiền sử bị đái tháo đường
  • Bản thân có tiền sử đái tháo đường trong lần mang thai trước đó.

4. Phương pháp chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ hay đái tháo đường thật sự ?

Xét nghiệm chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ (ĐTĐTK) từ tuần 24 – 28 khuyến cáo mọi phụ nữ có thai nên được sàng lọc ĐTĐTK bằng nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống 75g đường.

Những xét nghiệm đái tháo đường rất đơn giản, không gây đau đớn, không ảnh hưởng tới sức khỏe mẹ bầu và thai nhi.

5. Một số lưu ý mẹ bầu cần biết trước khi làm nghiệm pháp dung nạp đường?

  • Không cần ăn kiêng trước đó
  • Cần nhịn đói khoảng 8h (nhưng không quá 14h)
  • Nên thử đường huyết ngay và thử huyết thanh (serum)
  • Sau khi làm nghiệm pháp sản phụ phải ngồi tại chỗ hại chế đi lại để được kết quả đúng nhất.

Tác giả bài viết:

ĐD. Trần Thị Tâm – Ths.BS. Nguyễn Văn Vy Hậu

Trung tâm Nội tiết – Đái tháo đường Family Đà Nẵng

Hotline: 0944225115

Tài liệu tham khảo:

  • VADE (2019), khuyến cáo điều trị đái tháo đường, Tạp chí Nội tiết & Đái tháo đường Việt Nam
  • ADA (2020), Management of Diabetes in Pregnancy: Standards of Medical Care in Diabetes—2020