Đái tháo đường thai kỳ những điều mẹ cần biết (Phần 2)

Đái tháo đường thai kỳ (ĐTĐTK) đang ngày càng phổ biến hơn trên toàn thế giới. Theo thống kê từ Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) khoảng 9.2% số phụ nữ mang thai bị đái tháo đường (tiểu đường) trong thai kỳ.

6. Đái tháo đường thai kỳ ảnh hưởng gì tới mẹ, thai và trẻ sơ sinh?

ĐTĐTK nếu không được chẩn đoán và điều trị sẽ gây nhiều tai biến cho cả mẹ và con. Khoảng 30-50% phụ nữ mắc ĐTĐ sẽ tái phát sau lần mang thai tiếp theo. Khoảng 20 – 50% bà mẹ mắc ĐTĐTK sẽ chuyển thành ĐTĐ type 2 trong 5-10 năm sau khi sinh. 

6.1. Hậu quả đối với mẹ:

  • Tăng huyết áp – tiền sản giật gặp 10 -25%
  • Tăng nguy cơ nhiễm trùng ối và viêm nội mạc tử cung sau sinh.
  • Làm nặng thêm các biến chứng võng mạc, thận nếu xuất hiện từ trước.
  • Có thể tiến triển thành đái tháo đường (ĐTĐ) type 2 vĩnh viễn sau sinh.
  • Khoảng 30 – 50% phụ nữ mắc ĐTĐTK sẽ tái phát mắc ĐTĐ TK ở lần mang thai tiếp theo.
  • 20 – 50% bà mẹ mắc ĐTĐTK sẽ chuyển thành ĐTĐ type 2 trong 5-10 năm sau khi sinh.
  • Nguy cơ mắc ĐTĐ type 2 tăng 7,4 lần.

6.2. Hậu quả đối với thai và trẻ sơ sinh:

  • Nguy cơ dị tật bẩm sinh tăng (có thể lên tới 4 lần nếu tăng Glucose máu trong 3 tháng đầu): bất thường về tim mạch: thông động tĩnh mạch, tổn thương vách liên thất, bất thường về thận, đại trực tràng, u nang thận tỷ lệ 3-6%.
  • Thai to gây đẻ khó, sang chấn sau đẻ
  • Tăng tỷ lệ mổ đẻ lấy thai
  • Tăng tỷ lệ tử vong sau khi sinh
  • Hạ Glucose máu sơ sinh những ngày đầu sau đẻ do tăng Insulin thai đáp ứng với tăng Glucose máu ở mẹ.
  • Hạ Calci máu do suy cận giáp trạng chức năng
  • Đa hồng cầu do giảm oxy huyết
  • Tăng billirubin máu do tăng erythropoietin
  • Tăng nguy cơ đẻ non, hội chứng suy hô hấp sơ sinh

7. Lợi ích của việc quản lý tốt đái tháo đường thai kỳ?

 Đái tháo đường thai kỳ nếu được quản lý tốt có thể đưa đến những kết cục rất tốt cho thai phụ và thai nhi như:

  • Điều trị ĐTĐTK giúp làm giảm tỷ lệ trẻ nhập viện khoa sơ sinh từ 71% -> 61%
  • Tỷ lệ đẻ chỉ huy giảm từ 39% -> 29%
  • Giảm tỷ lệ trầm cảm
  • Tăng cao chất lượng cuộc sống trong khi mang thai
  • Giảm cân nặng sơ sinh, thai to, đẻ mắc vai
  • Tăng huyết áp (THA) thai kỳ và sản giật

8. Cần quản lý đái tháo đường thai kỳ như thế nào?

Mục tiêu Glucose máu trong thời gian mang thai đối với ĐTĐ thai kỳ hay ĐTĐ thật sự  như sau:

Xét nghiệm HbA1c nên duy trì < 6,0 % kiểm tra 1 tháng 1 lần đối với ĐTĐ thật sự, đái tháo đường trước mang thai.

Để đạt được mục tiêu như trên các bà mẹ cần phải tuân thủ và điều chỉnh một số chế độ sinh hoạt hàng ngày như chế độ ăn, tập luyện, theo dõi đường máu mao mạch tại nhà theo những khuyến cáo sau:

Khuyến cáo các phụ nữ bị ĐTĐTK kiểm soát glucose máu đạt mục tiêu càng gần bình thường càng tốt, nhưng không có nguy cơ hoặc gây hạ glucose máu.

Khuyến cáo xử trí ban đầu các phụ nữ bị ĐTĐTK bao gồm việc điều chỉnh chế độ ăn và tập luyện mức vừa phải trong 30 phút hoặc hơn.

Khuyến cáo dùng các liệu pháp làm hạ glucose máu nếu việc thay đổi lối sống không đủ để duy trì glucose máu đạt mục tiêu ở các phụ nữ bị ĐTĐTK.

Thai phụ cần được theo dõi do các bác sĩ chuyên khoa Nội Tiết- ĐTĐ, nhưng cần phối hợp chặt chẽ với các bác sĩ Sản khoa để hội chẩn khi cần thiết.

Tác giả bài viết:

ĐD. Trần Thị Tâm – Ths.BS. Nguyễn Văn Vy Hậu

Trung tâm Nội tiết – Đái tháo đường Family Đà Nẵng

Hotline: 0944225115

Tài liệu tham khảo:

1. VADE (2019), khuyến cáo điều trị đái tháo đường, Tạp chí Nội tiết & Đái tháo đường Việt Nam

2. ADA (2020), Management of Diabetes in Pregnancy: Standards of Medical Care in Diabetes—2020