Nhiều chị em cho rằng béo phì chỉ đơn giản là do ăn nhiều, ít vận động. Nhưng sự thật thì tăng cân, đặc biệt là béo phì là kết quả của rất nhiều yếu tố phức tạp, âm thầm tác động mỗi ngày.
Hãy cùng Trung tâm Nội tiết Đái tháo đường FAMILY tìm hiểu những yếu tố có thể tác động đến tình trạng cân nặng của bạn nhé.
1. Di truyền
Gen ảnh hưởng đến con đường chuyển hóa của cơ thể, điều hòa dẫn truyền thần kinh và trung tâm ăn uống. Do đó gen cũng là một trong những yếu tố góp phần gây bệnh béo phì.
Có hơn 250 gen liên quan đến bệnh béo phì, bao gồm đơn gen và đa gen. Trong đó, gen FTO trên nhiễm sắc thể 16 mang nguy cơ cao nhất gây bệnh béo phì.
2. Độ tuổi
Mô mỡ trong cơ thể cũng tăng theo tuổi, do đó, tuổi càng lớn dẫn đến việc mỡ phân bố từ dưới da sang vùng bụng và lắng đọng tại gan cũng như một số vị trí khác. Chính sự thay đổi phân bố mỡ này làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa và bệnh lý liên quan.
3. Môi trường sống
Có nhiều yếu tố môi trường làm tăng nguy cơ gây bệnh béo phì như chế độ ăn uống, lối sống tĩnh tại, tình trạng kinh tế xã hội. Trong đó:
– Chế độ ăn là yếu tố chính, ảnh hưởng đến việc hình thành bệnh béo phì, bởi tình trạng tăng mô mỡ và leptin.
– Lối sống tĩnh tại gây ra sự mất cân bằng giữa tiêu thụ và hấp thu năng lượng. Các hoạt động tiêu thụ ít năng lượng như xem ti vi, ngồi làm việc tại chỗ… dẫn đến sự phân bố mỡ tại vùng bụng.
– Tình trạng kinh tế xã hội được ghi nhận có mối liên quan với béo phì. Tỷ lệ béo phì gia tăng ở những quốc gia thiếu thốn về lương thực. Ở những nước phát triển, bệnh béo phì chiếm tỷ lệ cao ở nhóm người nghèo. Ngược lại, ghi nhận ở các nước đang phát triển cho thấy tỉ lệ này cao ở nhóm người giàu.
4. Nguyên nhân về nội tiết
Béo phì có liên quan đến các chuyển hóa nội tiết thông qua trục hạ đồi tuyến yên, bao gồm các trình trạng:
– Suy giáp
– Thiếu hormone tăng trưởng (GH)
– Suy vùng dưới đồi
– Bệnh cushing
– Hội chứng buồng trứng đa nang
5. Thuốc
Một số loại thuốc có khả năng gây tăng cân, có thể kể đến:
– Thuốc chống trầm cảm, thuốc động kinh
– Thuốc chẹn beta
– Thuốc điều trị đái tháo đường
– Nhóm thuốc chứa steroid
– Lithium
Như vậy, béo phì không chỉ là chuyện “Ăn bao nhiêu – tiêu bao nhiêu” mà là kết quả của nhiều yếu tố sinh học và môi trường sống. Nếu bạn tăng cân không rõ lý do, đã cố gắng ăn kiêng và tập luyện nhưng không hiệu quả, đừng mặc cảm hay tự trách bản thân.
Thay vào đó hãy thăm khám với bác sỹ để tìm hiểu nguyên nhân thực sự gây béo phì và can thiệp đúng cách để bảo vệ sức khỏe lâu dài.
